Μετατροπή συγγραμμάτων σε προσβάσιμη μορφή
Η Μονάδα Προσβασιμότητας αναλαμβάνει τη μετατροπή των ακαδημαϊκών συγγραμμάτων σε ποικίλες προσβάσιμες ψηφιακές μορφές για τους φοιτητές με αναπηρίες, ανάλογα με τον τύπο αναπηρίας και τις ανάγκες πρόσβασης στο εκπαιδευτικό υλικό.
Τα προσβάσιμα συγγράμματα ενσωματώνονται τόσο στον κατάλογο της Βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων όσο και στον κατάλογο της AMELib, Accessible Multi-modal Electronic Library.
Πώς οργανώνεται η διαδικασία
Η διαδικασία ξεκινά από την καταγραφή της ανάγκης πρόσβασης στο σύγγραμμα και ολοκληρώνεται με τη διάθεση του υλικού σε κατάλληλη προσβάσιμη μορφή, με σεβασμό στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και στις ανάγκες του φοιτητή.
Καταγραφή ανάγκης
Προσδιορίζεται το σύγγραμμα, το μάθημα και η μορφή πρόσβασης που εξυπηρετεί καλύτερα τον φοιτητή.
Έλεγχος διαθέσιμης μορφής
Ελέγχεται αν υπάρχει ήδη προσβάσιμη έκδοση στον κατάλογο της Βιβλιοθήκης ή στην AMELib.
Μετατροπή υλικού
Το υλικό μετατρέπεται σε ψηφιακή προσβάσιμη μορφή, ανάλογα με το περιεχόμενο και τη χρήση.
Διάθεση και υποστήριξη
Το προσβάσιμο σύγγραμμα διατίθεται στον δικαιούχο χρήστη και υποστηρίζεται η αξιοποίησή του.
Ενδεικτικές προσβάσιμες μορφές
Η κατάλληλη μορφή επιλέγεται με βάση το είδος του μαθήματος, το αρχικό υλικό, την υποστηρικτική τεχνολογία που χρησιμοποιείται και τις εξατομικευμένες ανάγκες πρόσβασης.
Προσβάσιμο Word ή PDF
Αρχεία με σωστή δομή επικεφαλίδων, εναλλακτικά κείμενα, αναγνώσιμο κείμενο και λογική σειρά ανάγνωσης.
Ηχητικό υλικό
Ομιλούντα βιβλία ή αρχεία που μπορούν να υποστηρίξουν φοιτητές με προβλήματα όρασης ή δυσκολίες ανάγνωσης.
Συμβατό με screen readers
Υλικό που μπορεί να διαβαστεί από λογισμικά ανάγνωσης οθόνης χωρίς εικόνες κειμένου ή μη αναγνωρίσιμα scans.
Μεγέθυνση και καθαρή ανάγνωση
Περιεχόμενο με καθαρή τυπογραφία, σωστή αντίθεση και δυνατότητα μεγέθυνσης χωρίς απώλεια πληροφορίας.
EPUB / DAISY όπου είναι εφικτό
Μορφές που βοηθούν στην πλοήγηση ανά κεφάλαιο, ενότητα, σελίδα ή τίτλο, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα.
Braille ή ειδική μορφοποίηση
Για περιπτώσεις όπου απαιτείται ειδική απόδοση περιεχομένου, μαθηματικών συμβόλων ή δομημένου κειμένου.
AMELib και Βιβλιοθήκη Πανεπιστημίου
Η AMELib, Accessible Multi-modal Electronic Library, είναι προσβάσιμη πολυτροπική ηλεκτρονική βιβλιοθήκη που υποστηρίζει την πρόσβαση εντυπο-ανάπηρων χρηστών σε ακαδημαϊκό περιεχόμενο μέσα από προσβάσιμη διαδικτυακή εφαρμογή.
Η σύνδεση των προσβάσιμων συγγραμμάτων με τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης και την AMELib διευκολύνει την αναζήτηση, τη διάθεση και την επαναχρησιμοποίηση υλικού για δικαιούχους φοιτητές.
Τι κάνει ένα σύγγραμμα πραγματικά προσβάσιμο
- Το κείμενο πρέπει να είναι πραγματικό κείμενο και όχι απλή εικόνα ή μη αναγνωρίσιμο scan.
- Οι τίτλοι και οι ενότητες πρέπει να έχουν σωστή ιεραρχία επικεφαλίδων.
- Οι εικόνες, τα σχήματα και οι πίνακες χρειάζονται σαφή περιγραφή ή εναλλακτικό κείμενο.
- Οι σύνδεσμοι πρέπει να είναι περιγραφικοί και να δηλώνουν πού οδηγούν.
- Η σειρά ανάγνωσης πρέπει να είναι λογική για αναγνώστες οθόνης.
- Η αντίθεση χρωμάτων και το μέγεθος γραμματοσειράς πρέπει να διευκολύνουν την ανάγνωση.
- Σαρωμένα PDF χωρίς αναγνώριση κειμένου.
- Εικόνες που περιέχουν σημαντικό κείμενο χωρίς εναλλακτική περιγραφή.
- Πίνακες που χρησιμοποιούνται μόνο για οπτική διάταξη.
- Αρχεία με ασαφή ονόματα, χωρίς δομή ή χωρίς σελιδοδείκτες.
- Χρωματική πληροφορία χωρίς δεύτερο τρόπο διάκρισης.
- Υλικό που δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πληκτρολόγιο ή υποστηρικτική τεχνολογία.
Κέντρο προσβασιμότητας του Office
Το Κέντρο προσβασιμότητας του Office παρέχει οδηγίες και πόρους για τη δημιουργία προσβάσιμου περιεχομένου σε εφαρμογές όπως Word, PowerPoint, Excel και Outlook. Είναι χρήσιμο εργαλείο για διδάσκοντες, διοικητικό προσωπικό και δημιουργούς εκπαιδευτικού υλικού.
Οδηγίες για δημιουργούς εκπαιδευτικού υλικού
Για διδάσκοντες και εργαστήρια
Το υλικό που δίνεται στους φοιτητές είναι σημαντικό να παραδίδεται όσο το δυνατόν πιο νωρίς και σε επεξεργάσιμη μορφή. Έγγραφα Word, αρχεία PowerPoint με δομημένους τίτλους και PDF με αναγνωρίσιμο κείμενο διευκολύνουν τη μετατροπή σε προσβάσιμη μορφή.
Σε διαφάνειες, σχήματα, πίνακες και εικόνες χρειάζεται σύντομη περιγραφή του νοήματος, ώστε οι φοιτητές που χρησιμοποιούν αναγνώστες οθόνης να έχουν πρόσβαση στην ίδια πληροφορία.
Για σημειώσεις, παρουσιάσεις και PDF
Τα αρχεία πρέπει να έχουν σαφείς τίτλους, σωστή σειρά ανάγνωσης, επαρκή αντίθεση και περιγραφικούς συνδέσμους. Τα σαρωμένα έγγραφα χρειάζονται αναγνώριση κειμένου, OCR, ώστε να μπορούν να διαβαστούν από υποστηρικτικές τεχνολογίες.
Όταν το περιεχόμενο περιλαμβάνει μαθηματικά, πίνακες ή διαγράμματα, η καθαρή δομή και η συνοδευτική περιγραφή είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Για φοιτητές που χρειάζονται προσβάσιμο σύγγραμμα
Ο φοιτητής μπορεί να απευθύνεται στη Μονάδα για να δηλώσει την ανάγκη πρόσβασης σε συγκεκριμένο σύγγραμμα ή εκπαιδευτικό υλικό. Χρήσιμες πληροφορίες είναι ο τίτλος του συγγράμματος, το μάθημα, ο διδάσκων, το εξάμηνο και η μορφή που εξυπηρετεί καλύτερα τη μελέτη.
Η έγκαιρη επικοινωνία βοηθά στη γρηγορότερη αναζήτηση, μετατροπή και διάθεση του υλικού.
Αίτημα για προσβάσιμο υλικό
Για ανάγκες μετατροπής συγγραμμάτων ή εκπαιδευτικού υλικού, η επικοινωνία με τη Μονάδα βοηθά στον σωστό προσδιορισμό της μορφής και της διαδικασίας.