Υπάρχει πλούσιο νομοθετικό πλαίσιο που καθορίζει τις υποχρεώσεις της πολιτείας και των Πανεπιστημίων για την παροχή κάθε δυνατής βοήθειας στα άτομα που αντιμετωπίζουν κάποιας μορφής αναπηρία. Η απαίτηση για ισότιμη αντιμετώπιση συνιστά συνταγματική επιταγή.

• Η μη εφαρμογή ηλεκτρονικής προσβασιμότητας συνιστά άμεση διάκριση σε βάρος των ατόμων με αναπηρία είτε ως εξυπηρετούμενων είτε ως εργαζόμενων και υποψήφιων εργαζόμενων, σύμφωνα με το άρθρο 10 «Εύλογες Προσαρμογές» του Ν. 3304/2005.
• Η Οδηγία (ΕΕ) 2016/2102 αφορά την προσβασιμότητα των ιστοτόπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημόσιου τομέα.
• Νέες ιστοσελίδες που δημοσιεύονται μετά τις 23 Σεπτεμβρίου 2018 οφείλουν να είναι προσβάσιμες από τις 23 Σεπτεμβρίου 2019 και έπειτα.
• Παλαιότερες ιστοσελίδες που έχουν δημοσιευτεί πριν από τις 23 Σεπτεμβρίου 2018 οφείλουν να είναι προσβάσιμες από τις 23 Σεπτεμβρίου 2020 και έπειτα.
• Η προσβασιμότητα του περιεχομένου των δημόσιων ιστοσελίδων αποτελεί νομική υποχρέωση στη χώρα μας σύμφωνα με το άρθρο 5Α παρ. 2 του Συντάγματος, το άρθρο 9 του Ν.4047/2012 και το άρθρο 64 του Ν.4488/2017.
• Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα έχουν νομική υποχρέωση να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα για όλους τους φοιτητές με αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες και το προσωπικό τους, σύμφωνα με άρθρα του Ν.4485/2017.

Η πρόσβαση στην πληροφορία έχει αναγνωριστεί από τα Ενωμένα Έθνη ως θεμελιώδες δικαίωμα. Σε τεχνικό επίπεδο, οι τυποποιήσεις σχεδιασμού και ανάπτυξης ηλεκτρονικής προσβασιμότητας βασίζονται στις αρχές της Καθολικής Σχεδίασης και της Σχεδίασης για Όλους, με στόχο την υπερπήδηση εμποδίων και την ισότιμη συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων ατόμων στην Κοινωνία της Πληροφορίας.

Οι κύριες αρχές, οδηγίες και πρότυπα προέρχονται από την Κοινοπραξία του Παγκόσμιου Ιστού, World Wide Web Consortium – W3C, και ειδικότερα από τον οργανισμό WAI, Web Accessibility Initiative. Το WAI επιδιώκει την εύρεση λύσεων για την προσβασιμότητα στον Παγκόσμιο Ιστό από άτομα με οπτικές, ακουστικές, σωματικές, γνωστικές και νευρολογικές αναπηρίες.

• Οδηγίες για την Προσβασιμότητα του Περιεχομένου του Ιστού, Web Content Accessibility Guidelines, WCAG 1.0 και WCAG 2.0.
• Οδηγίες για την Προσβασιμότητα Εργαλείων Συγγραφής, Authoring Tools Accessibility Guidelines, ATAG.
• Οδηγίες για την Προσβασιμότητα Χρήστη Πράκτορα, User Agent Accessibility Guidelines, UAAG.
• Οδηγίες για την Προσβασιμότητα XML, XML Accessibility Guidelines, XAG.
• Προσβάσιμες Πλούσιες Εφαρμογές Διαδικτύου, Accessible Rich Internet Applications, WAI-ARIA.

Η ηλεκτρονική προσβασιμότητα προκύπτει από την εναρμονισμένη λειτουργία διαφόρων τύπων τεχνολογιών, όπως λειτουργικά συστήματα, τύποι συσκευών, περιηγητές και υποστηρικτικές τεχνολογίες.

Για όσους αναπτύσσουν ή σχεδιάζουν περιεχόμενο ιστοσελίδων, για τους διαχειριστές ιστοσελίδων και για όσους παράγουν ή αναρτούν περιεχόμενο στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, το απαραίτητο πρότυπο που καλούνται να ακολουθούν είναι το Web Content Accessibility Guidelines – WCAG, το οποίο ανέπτυξε το W3C. Το πρότυπο αποτελεί επίσης ISO 40500 και είναι υιοθετημένο European Standard υπό το EN 301 549.

Η πιο πρόσφατη και αναθεωρημένη μορφή του WCAG που περιγράφεται στη σελίδα είναι το WCAG 2.1, εμπλουτισμένη έκδοση του WCAG 2.0, η οποία περιγράφεται ως Ευρωπαϊκή Οδηγία στο EN 301 549 V2.1.2 (2018-08).

Το πρότυπο αφορά την ανάπτυξη περιεχομένου για την κάλυψη μεγάλου εύρους αναπηριών: οπτικών, ακουστικών, κινητικών, γνωστικών, μαθησιακών και νευρολογικών αναπηριών, καθώς και αναπηριών ομιλίας και γλώσσας.

Παρότι δεν καλύπτει όλες τις ανάγκες για όλους τους τύπους και βαθμούς αναπηρίας, καθιστά το περιεχόμενο προσβάσιμο σε μεγαλύτερο πληθυσμό και θέτει τις βάσεις και τις τεχνικές προδιαγραφές για τη συνεχή διεύρυνση της ισότιμης πρόσβασης στην πληροφορία.

1: Αντιληπτό περιεχόμενο

• Παρέχετε εναλλακτικά κείμενα για κάθε περιεχόμενο που δεν διατίθεται σε μορφή κειμένου, ώστε να μπορεί να αποδοθεί σε άλλες μορφές που χρειάζονται οι χρήστες, όπως μεγάλη γραμματοσειρά, Μπράιγ, ομιλία, σύμβολα ή πιο απλή γλώσσα.
• Παρέχετε εναλλακτικές λύσεις για πολυμέσα που εξαρτώνται από τον χρόνο.
• Δημιουργείτε περιεχόμενο που μπορεί να αποδοθεί με διαφορετικούς τρόπους, όπως με απλούστερη διάταξη, χωρίς απώλεια πληροφοριών ή δομής.
• Διευκολύνετε την οπτική και ηχητική αντίληψη του περιεχομένου από τους χρήστες, συμπεριλαμβανομένης της διάκρισης πληροφοριών προσκηνίου από το παρασκήνιο.

2: Λειτουργικό περιεχόμενο

• Καταστήστε δυνατή τη χρήση όλων των λειτουργιών μέσω πληκτρολογίου.
• Παρέχετε στους χρήστες επαρκή χρόνο για την ανάγνωση και χρήση του περιεχομένου.
• Μην σχεδιάζετε περιεχόμενο με τρόπο που είναι γνωστό ότι προκαλεί επιληπτικές κρίσεις λόγω φωτοευαισθησίας.
• Παρέχετε μηχανισμούς που βοηθούν τους χρήστες να εντοπίζουν περιεχόμενο, να προσανατολίζονται και να περιηγούνται σε αυτό.

3: Κατανοητό περιεχόμενο

• Το περιεχόμενο σε μορφή κειμένου πρέπει να είναι αναγνώσιμο και κατανοητό.
• Δημιουργείτε ιστοσελίδες με προβλέψιμη διάταξη και λειτουργία.
• Βοηθάτε τους χρήστες να αποφεύγουν και να διορθώνουν τυχόν λάθη τους.

4: Εύρωστο περιεχόμενο

• Ενισχύστε τη συμβατότητα με τρέχοντες και μελλοντικούς πράκτορες χρήστη, συμπεριλαμβανομένων των υποστηρικτικών τεχνολογιών.

Προσθήκες με την αναθεώρηση WCAG 2.1

• Guideline 1.3 Adaptable: Orientation AA, Identify Input Purpose AA, Identify Purpose AAA.
• Guideline 1.4 Distinguishable: Reflow AA, Non-Text Contrast AA, Text Spacing AA, Content on Hover or Focus AA.
• Guideline 2.1 Keyboard Accessible: Character Key Shortcuts A.
• Guideline 2.2 Enough Time: Timeouts AAA.
• Guideline 2.3 Seizures and Physical Reactions: Animation from Interactions AAA.
• Guideline 2.5 Input Modalities: Pointer Gestures A, Pointer Cancellation A, Label in Name A, Motion Actuation A, Target Size AAA, Concurrent Input Mechanisms AAA.
• Guideline 4.1 Compatible: Status Messages AA.

Για να συμμορφώνεται μια ιστοσελίδα με τις οδηγίες WCAG 2.1, θα πρέπει να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις συμμόρφωσης όπως προδιαγράφονται στον Γρήγορο οδηγό συμμόρφωσης με το WCAG για το σύνολο των σελίδων και υποσελίδων της ιστοσελίδας.

Κριτήρια επιπέδων A και AA

• Αντιληπτό: Non-text Content, Audio-only and Video-only, Captions, Audio Description, Info and Relationships, Meaningful Sequence, Sensory Characteristics, Orientation, Identify Input Purpose, Use of Color, Audio Control, Contrast Minimum, Resize Text, Images of Text, Reflow, Non-text Contrast, Text Spacing, Content on Hover or Focus.
• Λειτουργικό: Keyboard, No Keyboard Trap, Character Key Shortcuts, Timing Adjustable, Pause Stop Hide, Three Flashes or Below Threshold, Bypass Blocks, Page Titled, Focus Order, Link Purpose, Multiple Ways, Headings and Labels, Focus Visible, Pointer Gestures, Pointer Cancellation, Label in Name, Motion Actuation.
• Κατανοητό: Language of Page, Language of Parts, On Focus, On Input, Consistent Navigation, Consistent Identification, Error Identification, Labels or Instructions, Error Suggestion, Error Prevention.
• Εύρωστο: Parsing, Name Role Value, Status Messages.

Επιπλέον κριτήρια επιπέδου AAA

• Sign Language, Extended Audio Description, Media Alternative, Audio-only Live, Identify Purpose, Contrast Enhanced, Low or No Background Audio, Visual Presentation, Images of Text No Exception.
• Keyboard No Exception, No Timing, Interruptions, Re-authenticating, Timeouts, Three Flashes, Animation from Interactions, Location, Link Purpose Link Only, Section Headings, Target Size, Concurrent Input Mechanisms.
• Unusual Words, Abbreviations, Reading Level, Pronunciation, Change on Request, Help, Error Prevention All.

Η αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο μία ιστοσελίδα συμμορφώνεται είναι διαδικασία που περιέχει διάφορα βήματα και εμπλέκει πολλές πτυχές, όπως ο τύπος της ιστοσελίδας, το μέγεθός της, η πολυπλοκότητά της, οι τεχνολογίες που αξιοποιεί και άλλα.

Δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία που πιστοποιεί την προσβασιμότητα σε μια ιστοσελίδα. Ωστόσο, έχει αναπτυχθεί μεθοδολογία καθοδήγησης αξιολογητών, η Website Accessibility Conformance Evaluation Methodology, WCAG-EM 1.0.

Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει επίσημος τρόπος πιστοποίησης ιστοσελίδας ως προσβάσιμης σε επίπεδο ΑΑ, υπάρχει η δυνατότητα προαιρετικής αξίωσης συμμόρφωσης. Οι διαχειριστές μιας ιστοσελίδας μπορούν να ισχυριστούν ότι πληρούν τις προδιαγραφές, εφόσον έχουν ακολουθήσει το πρότυπο, τις διαδικασίες αποσφαλμάτωσης και τις κατευθυντήριες γραμμές.

• Έχουν εκπληρωθεί όλες οι απαιτήσεις που περιγράφονται στον Γρήγορο οδηγό συμμόρφωσης με το WCAG.
• Η εκπλήρωση των απαιτήσεων αφορά το σύνολο της ιστοσελίδας.
• Για την ολότητα των διαδικασιών και λειτουργιών που παρέχονται υπάρχει όμοια συμμόρφωση.
• Έχουν αξιοποιηθεί τεχνικές ελέγχου και αποσφαλμάτωσης.
• Ο ισχυρισμός αξίωσης συμμόρφωσης γίνεται με την ανάρτηση σημάτων στην ιστοσελίδα από το W3C.

Ο έλεγχος προσβασιμότητας μπορεί να γίνει με διαδικτυακά εργαλεία όπως το WAVE ή το aChecker. Τα εργαλεία αυτά παρέχουν αναλυτική περιγραφή και υποστήριξη για αποσφαλμάτωση. Αρχικός στόχος είναι μία ιστοσελίδα να μην παρουσιάζει errors. Ακόμη και τότε, όμως, δεν σημαίνει αυτόματα ότι πληροί όλες τις προϋποθέσεις WCAG, βρίσκεται όμως σε ευνοϊκή κατάσταση για αξίωση συμμόρφωσης.

Επιλογή CMS που υποστηρίζει τεχνικές προσβασιμότητας

Η επιλογή CMS είναι σημαντικό να γίνεται με κριτήριο τις δυνατότητες προσβασιμότητας που παρέχονται τόσο στο ίδιο το σύστημα όσο και στα θέματα, templates, widgets και plugins που το συνοδεύουν. Κατά την επιλογή CMS και θέματος χρειάζεται έλεγχος του documentation και των δυνατοτήτων προσβασιμότητας, ακολουθώντας τις αρχές προσβασιμότητας στον Ιστό.

Οργάνωση και δομή περιεχομένου με ορθή χρήση επικεφαλίδων

Οι αναγνώστες οθόνης χρησιμοποιούν τις επικεφαλίδες για πλοήγηση στο περιεχόμενο. Με στρατηγική και σωστή χρήση heading, όπως h1, h2 και h3, το περιεχόμενο οργανώνεται σωστά και γίνεται πιο εύχρηστο για υποστηρικτικές τεχνολογίες. Η χρήση επικεφαλίδων για αισθητικούς λόγους και όχι με βάση τη δομή μπορεί να αποπροσανατολίσει τους χρήστες.

Χρήση εναλλακτικού κειμένου για εικόνες

Οι εικόνες πρέπει να συνοδεύονται από εναλλακτικό κείμενο, ώστε οι αναγνώστες οθόνης να μπορούν να παρέχουν την απαραίτητη πληροφορία. Όταν μια εικόνα περιέχει κείμενο, αυτό πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο alt text. Εξαίρεση αποτελούν εικόνες καθαρά αισθητικού χαρακτήρα.

Χρήση περιγραφικών και μοναδικών ονομάτων σε συνδέσμους

Οι σύνδεσμοι πρέπει να περιγράφουν πού οδηγούν και όχι να εμφανίζονται ως «Κάντε κλικ εδώ» ή «Πατήστε εδώ». Η σωστή ονομασία βοηθά ιδιαίτερα τους χρήστες αναγνωστών οθόνης που αναζητούν μόνο τους συνδέσμους μιας σελίδας.